Οθωμανική Περίοδος

Η προσάρτηση της Θεσσαλίας στην οθωμανική αυτοκρατορία πραγματοποιήθηκε σε δύο φάσεις: αρχικά, το 1385, σε πολλές θεσσαλικές περιοχές εγκαταστάθηκαν τούρκοι νομάδες. Στη δεύτερη φάση το 1393-94, οι Οθωμανοί επιβλήθηκαν σε όλη τη Θεσσαλία.

Έχει διαπιστωθεί ότι την περίοδο 1454-1506 ο πληθυσμός της επαρχίας Ελασσόνας ήταν κατά βάση ελληνικός και υπήρχε μία σημαντική μειονότητα αλβανική και βλάχικη. Ο τούρκικος πληθυσμός συμπεριλάμβανε έναν μεγάλο αριθμό τεχνιτών και δημοσίων υπαλλήλων, ενώ ο χριστιανικός πληθυσμός επιδιδόταν, κυρίως, στη γεωργία.

Από ένα κατάστιχο για την κεντρική Ελλάδα, το οποίο συντάχθηκε το έτος 1485, προκύπτει ότι οι οικισμοί της Ελασσόνας κατανέμονταν σε δύο χάσια, δύο ζιαμέτια και τέσσερα τιμάρια. 30 οικισμοί, μεταξύ των οποίων και αρκετοί της Ελασσόνας, ανήκαν στο ζιαμέτι του Νταβούτ μπέη: Nefs-i Alasonya, Limpiyotisa (monastir), Emirhorli (Radisovi), Barakoğlu, Yay Kanli (cemaat), Demürciler Dandari n.b. Andronik Binari, Sarnica, Karaçova, İskomya, İstavro, Çernilo, Palyo Kastro, Kiranya, Kaluza, Monozendro, Yanota, İğligova, Lafa Ayoris, Nanisi, Lutro, Kilisura, Ayo Nikola, Korni, İğrimyana, Kerasya, Vato, Çada, Vişova, Orhan, Livadi. Στο ζιαμέτι του Αχμέτ μπέη Σολάκ μπεσέ ανήκε το Dömenik. Στο τιμάριο των Αγιάς, Τιμούρ χαν, Μεχμέτ και Γιακούπ γ. Γιουσούφ ανήκαν οι οικισμοί Muçuni, και İsparmo. Στο τιμάριο το Μουράτ γ. Μεχμέτ ανήκε ο οικισμός an Poçinkos. Στο τιμάριο του Γιουνούς μπέη ανήκε ο οικισμός με το όνομα, επίσης, an Poçinkos. Στο τιμάριο του Μεχμέτ Τσελεμπή γ. Οσμάν μπέη ανήκε το Tirikefalo.

Από την οθωμανική απογραφή του 1506, προκύπτει ότι σε 30 οικισμούς ζούσαν περίπου 9.600 άτομα. Ο αριθμός των οικογενειών ανερχόταν σε 1.933, εκ των οποίων 1.858 χριστιανικές και 75 μουσουλμανικές.

Το 1521 είχαν απογραφεί οι κάτοικοι 56 οικισμών, από τους οποίους μόνο οι 4 ήταν αμιγώς μουσουλμανικοί, με εγκατεστημένες συνολικά 123 οικογένειες μουσουλμάνων και 16 ενήλικους άγαμους. Μουσουλμανικές οικογένειες, οι οποίες ήταν λιγότερες από τις χριστιανικές (112 συνολικά), είχαν εγκατασταθεί και σε άλλους 7 οικισμούς.

Από τις επισκέψεις μοναχών από τα Ιεροσόλυμα, την περίοδο 1649-1669 και του Μεγάλου Μετεώρου, (ταξίδι ζητείας περ. το 1750), οι οποίοι επισκέπτονταν τα χωριά της Ελασσόνας έχουν καταγραφεί ονόματα χριστιανών και οι προσφορές τους. Διαπιστώνεται η σχέση τους με την Εκκλησία, αφού οι μοναχοί έκαναν κηρύγματα, εξομολογήσεις και αγιασμούς.

Από την έρευνα της τοπικής ιστορίας συμπεραίνεται ότι κατά τη διάρκεια της οθωμανοκρατίας στην περιοχή της Ελασσόνας, ο ελληνικός πληθυσμός υπερτερούσε έναντι του τουρκικού.

Πηγές:

Beldiceanu N. – Nasturel P.S. (μτφρ. Αγγελοπούλου Αλέκα) «Η Θεσσαλία στην περίοδο 1454/55-1506», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 19 (1991): 97-135.

Kayapinar Levent, «30 οικισμοί της Ελασσόνας στην απογραφή των Οθωμανών του 1506 (TT 36)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 76 (2019): 15-19.

Kayapinar Levent, «Έξι οικισμοί της Ελασσόνας στην απογραφή των Οθωμανών του 1506», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 74 (2018): 115-120.

Σπανός Βασίλης, «Οι οικισμοί της επαρχίας Ελασσόνας στο οθωμανικό κατάστιχο TD 101 του 1521», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 74 (2018): 3-16.

Σπανός Κώστας, «Οι θεσσαλικοί οικισμοί στον ιεροσολυμίτικο κώδικα 496 (1542-1630)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 49 (2006): 129-144.

Σπανός Κώστας, «Οι θεσσαλικοί οικισμοί και τα ονόματα των αφιερωτών τους στην πρόθεση 401 του Μεγ. Μετεώρου (1520-1540)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 44 (2003): 122-168.

Τερεζάκης Γεώργιος. Η θεσσαλική κοινωνία, 12ος -15ος αι., Ιστορικές παράμετροι της σύνθεσης και κατανομής του πληθυσμού, (διδακτορική διατριβή). Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας, Ιωάννινα 2013.

Τσακνάκης Ευάγγελος, «Οι οικισμοί της Ελασσόνας σε ένα ταξίδι ζητείας στα μέσα του 18ου αιώνα», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 76 (2019): 193-224.

…επιστροφή