Η μελέτη της Ευαγγελίας Ράπτου – Στεργιούλα, με τίτλο «Οι πολιτιστικοί σύλλογοι της επαρχίας Ελασσόνας. Διερεύνηση της πολιτιστικής επικοινωνίας», αποτελεί μια εκτενή χαρτογράφηση και αξιολόγηση του ρόλου των συλλόγων ως διαμεσολαβητών πολιτισμού στην περιοχή από το 1918 (για τους συλλόγους αποδήμων) και το 1965 (για τους τοπικούς) μέχρι σήμερα.

Σύνοψη του Περιεχομένου

Η συγγραφέας εξετάζει τη δομή, τους στόχους και τις πολυσχιδείς δραστηριότητες των συλλόγων, αναδεικνύοντας την εξέλιξή τους από απλές ομάδες αναβίωσης εθίμων σε σύγχρονους φορείς κοινωνικής δράσης. Τα κύρια σημεία περιλαμβάνουν:

• Ποσοτική Καταγραφή: Εντοπίστηκαν 139 σύλλογοι, εκ των οποίων οι 126 είναι ενεργοί. Από αυτούς, οι 93 είναι καθαρά πολιτιστικοί (69 τοπικοί στην επαρχία, 21 σε πόλεις της Ελλάδας και 3 στο εξωτερικό).

• Δημιουργία Μουσείων: Οι σύλλογοι υπήρξαν οι κύριοι μοχλοί για την ίδρυση λαογραφικών μουσείων σε ολόκληρη την επαρχία, όπως στη Βερδικούσια, τα Αραδοσίβια, τη Δολίχη, το Λιβάδι, τον Λόφο, το Λυκούδι, το Δομένικο, την Τσαριτσάνη, την Κρανιά και την Καρυά-.

• Επικοινωνία και Εκδόσεις: Καταγράφεται η έκδοση περιοδικών και εφημερίδων (π.χ. «Εν Ολύμπω», «Καρυά Ολύμπου», «Η Τσαριτσάνη») που κρατούν ζωντανό τον δεσμό με τους απόδημους-.

• Κοινωνική Αλληλεγγύη και Υγεία: Οι σύλλογοι αναλαμβάνουν δράσεις πέρα από τον πολιτισμό, όπως εθελοντική αιμοδοσία, περιβαλλοντικές παρεμβάσεις (δενδροφυτεύσεις, καθαρισμοί), συγκέντρωση τροφίμων και φαρμάκων για ευπαθείς ομάδες.

• Καλλιτεχνική Δράση: Λειτουργία τμημάτων χορωδίας, θεατρικών ομάδων, μουσικών σχολών και διοργάνωση σημαντικών φεστιβάλ (π.χ. «Περραιβική Τρίπολις» στη Δολίχη, «…στου Ολύμπου την αυλή» στην Ελασσόνα).

Κριτική Αξιολόγηση

1. Επιστημονική Χαρτογράφηση: Η μελέτη προσφέρει για πρώτη φορά έναν πλήρη και επικαιροποιημένο κατάλογο των συλλόγων της επαρχίας, επιλύοντας ζητήματα διπλοεγγραφών και ταυτοποίησης. Η διάκριση μεταξύ τοπικών συλλόγων και συλλόγων αποδήμων είναι καίριας σημασίας για την κατανόηση του πώς διατηρείται η συλλογική ταυτότητα των Ελασσονιτών εκτός των γεωγραφικών ορίων της περιοχής.

2. Ανάλυση της «Πολιτιστικής Επικοινωνίας»: Η Ράπτου – Στεργιούλα δεν περιορίζεται στην περιγραφή, αλλά εισάγει το θεωρητικό πλαίσιο της πολιτιστικής επικοινωνίας. Αναλύει πώς οι σύλλογοι λειτουργούν ως «διευκολυντές» (facilitators) μεταξύ της πολιτιστικής κληρονομιάς και του κοινού, μετατρέποντας τη στείρα παράδοση σε ενεργό κοινωνική διαδικασία.

3. Επισήμανση του Ψηφιακού Χάσματος: Μια από τις πιο διεισδυτικές παρατηρήσεις της συγγραφέως αφορά την ψηφιακή ταυτότητα των συλλόγων. Διαπιστώνει ότι, ενώ οι περισσότεροι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (55 σύλλογοι στο Facebook), η ενημέρωση συχνά στερείται οργάνωσης και βάθους, περιοριζόμενη σε επιφανειακές αναρτήσεις αντί για την προβολή της ιστορικής ταυτότητας του συλλόγου.

4. Κοινωνικός Ρόλος και Εθελοντισμός: Η μελέτη αναδεικνύει τους συλλόγους ως κύτταρα εθελοντισμού. Η αναφορά σε δράσεις όπως το βάψιμο ιατρείων, η συντήρηση μονοπατιών και η οικονομική ενίσχυση άπορων μαθητών αποδεικνύει ότι οι φορείς αυτοί υποκαθιστούν συχνά την κρατική μέριμνα, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή.

Συμπέρασμα

Η εργασία της Ευαγγελίας Ράπτου – Στεργιούλα είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για την τοπική αυτοδιοίκηση και τους ερευνητές. Καταφέρνει να αποδείξει ότι οι πολιτιστικοί σύλλογοι της Ελασσόνας δεν είναι απλώς φορείς διασκέδασης, αλλά δυναμικοί οργανισμοί που παράγουν πολιτισμό, προστατεύουν το περιβάλλον και στηρίζουν την κοινωνία, αποτελώντας τη «ζωντανή μνήμη» και τον «κοινωνικό ιστό» της επαρχίας.

Σύνοψη από το Notebooklm