Η Θεσσαλία μέχρι τέλος του 7ου αιώνα αποτελούσε επαρχία με αυτοτελή διοίκηση και καθορισμένη γεωγραφική έκταση. Κατά τους πρώιμους βυζαντινούς χρόνους η Θεσσαλία επηρεάστηκε από τις βαρβαρικές επιδρομές και οι άνθρωποι δρούσαν βάσει του φυσικού περιβάλλοντός τους, οχυρώνοντας τις διόδους προς τις πεδιάδες και τα αστικά κέντρα. Ο Χριστιανισμός εδραιώθηκε ως επίσημη θρησκεία, οδηγώντας προς νέα μορφή πνευματικού βίου και η Εκκλησία είχε οργανωθεί νωρίτερα ως εκκλησιαστική επαρχία υπό τη Μητρόπολη Λάρισας και υπό τη δικαιοδοσία του πάπα της Ρώμης. Από τον 7ο έως τον 9ο αιώνα δεν υπάρχουν ικανές πηγές για να φωτίσουν αυτή την περίοδο. Οι σλαβικές επιδρομές και η στρατιωτικοποίηση της Αυτοκρατορίας επέφεραν πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές. Κατά τον 8ο αιώνα η Θεσσαλία υπήχθη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και από το τέλος του 9ου αιώνα είχε διασπάστηκε ο ενιαίος γεωγραφικός χώρος της Θεσσαλίας και η διοίκησή της. Ακολούθησαν οι επιδρομές των Βουλγάρων κατά τον 10ο αιώνα και ο θεσσαλικός πληθυσμός μειώθηκε. Μέχρι το 1204 (Δ΄ Σταυροφορία) η Θεσσαλία ήταν διηρημένη σε μικρές διοικητικές μονάδες, ώστε, στη συνέχεια, επήλθε η τελική διάσπαση του χώρου.
Οι δίοδοι της Πέτρας και του Σαρανταπόρου καταλήγουν στην Ελασσόνα η οποία είχε μεγάλη σπουδαιότητα στη φύλαξη της περιοχής. Τα τείχη της αρχαίας ακρόπολης, τα οποία βρίσκονταν στο ύψωμα της σημερινής Μονής Παναγίας Ολυμπιώτισσας, ανακαινίστηκαν επί Ιουστινιανού. Στο έργο του Προκόπιου Περί Κτισμάτων αναφέρεται ως φρούριον «Λόσσονος». Στην ίδια περίοδο, πιθανόν, ανήκουν τα κατάλοιπα γέφυρας και δρόμου που εντοπίστηκαν στα βορειοανατολικά της ακρόπολης. Εντός των τειχών της ακρόπολης εντοπίστηκαν ερείπια κτίσματος. Βυζαντινοί οικισμοί και φρούρια επισημάνθηκαν κατά μήκος των ποταμών Τηταρήσιου και Ελασσονίτικου, όπως μαρτυρούν οι οδοδείκτες και τα ευρήματα. Κοντά στο χωριό Παλαιόκαστρο εντοπίστηκαν βυζαντινά ευρήματα και στο χωριό Ευαγγελισμός βρέθηκε επιγραφή η οποία ανέφερε τα ονόματα των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού, Κωνσταντίου και Μαξιμίνου. Κοντά στο χωριό Βλαχογιάννι, επίσης, καθώς και στα χωριά Δαμάσι και Δαμασούλι εντοπίστηκαν βυζαντινά κατάλοιπα.
Η βυζαντινή πόλη του Δομένικου βρισκόταν βορειοανατολικά του σημερινού ομώνυμου χωριού. Το Δομένικο απαντά ως επισκοπή υπό τον Λαρίσης στο υπ’ αριθμ. 3 Τακτικόν του Parthey (αρχές 11ου αιώνα).
Στην Ελασσόνα χτίστηκε το παλαιότερο και γνωστότερο μοναστήρι της παραολύμπιας περιοχής. Η παλαιότερη έγγραφη πηγή που αναφέρεται στην ιστορία και δράση της Παναγίας Ολυμπιώτισσας, είναι το χρυσόβουλο της μονής, το οποίο αποδίδεται στον Βυζαντινό Αυτοκράτορα Ανδρόνικο Γ΄ Παλαιολόγο (1336) και αμφισβητείται η γνησιότητά του. Μία ακόμη σημαντική ιστορική μαρτυρία είναι το σιγίλιο γράμμα του Οικουμενικού Πατριάρχου ΙΔ΄ (1342), του οποίου η γνησιότητα ουδέποτε αμφισβητήθηκε. Όμως, στην παλιά δυτική θύρα της μονής, η οποία χρονολογείται από τους ειδικούς το 1296-1300, είναι χαραγμένη η χρονολογία ανακαίνισης του ναού (1289-1303), γεγονός που αποδεικνύει ότι ο ναός είναι παλαιότερος.
Πηγές:
Ιστορικά Ελασσόνας 